Lezing 27 oktober 2025

Op maandag 27 oktober 2025 verzorgde Marja van Trier uit Loon op Zand een lezing over: ‘Het geheim van de Peperstraten’.
In Brabant zijn maar liefst 23 steden en dorpen die een Peperstraat hebben of een toponiem dat verwijst naar ‘peper’. In Oijen is er ook een. Marja van Trier, specialist in theater in landschapsgeschiedenis, raakte erdoor geïntrigeerd. Zij is niet de eerste. Al meer dan 200 jaar vragen mensen zich af waarom er zoveel Peperstraten zijn en schreven er artikelen over.
Marja van Trier vond en bezocht meer dan 100 historische Peperstraten in Nederland. De meeste van die straatnamen bestonden al voor de VOC werd opgericht. In Vlaanderen waren zelfs al vroeg in de 12de eeuw Peperstraten. De vele meningen in publicaties die aan haar verhaal voorafgaan, liet Marja van Trier in de lezing de revue passeren. Een belangrijke ontdekking die Marja deed bij die historische Peperstraten was dat ze veelal liepen van de waterkant naar het centrum van stad of dorp. Een verband met transport over water was er dus zeker.
Marja van Trier toonde in het eerste deel van haar lezing de weg die is bewandeld om tot een heel nieuwe interpretatie van de oude namen te komen. Het tweede deel was toegespitst op de omgeving van de plaats waar de lezing werd gegeven. De lezing werd digitaal ondersteunt door kaarten, foto’s en oude afbeeldingen. Dit verhaal zal een aanmoediging zijn voor iedereen die met een vragende blik rondwandelt. Grondig onderzoek, samenwerken en logisch nadenken leidde tot nieuw inzicht in de historie van de Peperstraten. De meeste straten zijn opzienbarend veel ouder dan tot op heden gedacht.
Marja van Trier schreef het boek ‘Het Geheim van de Peperstraten’ en gaf er bij onze Heemkundekring Maasdorpen Lith een boeiende lezing over.

Lezing 29 september 2025 Heemkundekring Maasdorpen Lith

Op maandag 29 september 2025 verzorgde Leo de Blank geen lezing, maar trakteerde hij ons weer op een prachtige filmavond. Hij liet films zien die tussen 1950 en 2000 over Lith en haar Maasdorpen zijn gemaakt. Ook deze presentatie kreeg de naam:
‘Gelukkig hebben we de films nog!’
De geboren en getogen Lithenaar Leo de Blank is al maanden bezig om, in zijn eigen en andere archieven, oude films op te sporen. We mogen gerust zeggen dat dit hem weer gelukt is. Er zullen op het grote scherm o.a. oude films vertoond worden over de Lithse bakfietsenrace en over de dorpen Lithoijen en Maren-Kessel. De ene film is in zwart-wit, de andere in kleur. Er zijn films met en zonder geluid. Het wordt weer een geweldige avond waar nog lang over nagepraat zal worden.

Hebt u thuis ook nog mooie oude foto’s of films, neem dan contact op met ons secretariaat. We nemen ze graag op in de collectie van onze Heemkundekring en zullen ze, met uw toestemming, graag bij een andere gelegenheid aan onze leden en andere belangstellenden tonen!

Lezing 31 juli 2025 door Jos Cuijpers voor Waterschap Aa en Maas
Plaats: Het Wargaren 28 in Lith om 13:30 uur.

Op 2 juni 2025 promoveerde erfgoeddeskundige Jos Cuijpers op een studie naar de historische geografie van de dorpen Lith en Lithoijen. Een samenvatting van het onderzoek is te lezen in dit artikel: Het historisch landschap geeft zijn geheimen prijs. Het omvangrijke proefschrift van meer dan 500 pagina’s bevat ook enkele hoofdstukken over de ontwikkeling van het waterbeheer. Daaruit komt onder andere naar voren dat de watergang de Hertogswetering in of rond 1325 moet zijn gegraven. Tegelijkertijd werd toen ook het waterschap Hoog Hemaal ingesteld, één van de eerste voorlopers van Aa en Maas. We zijn nu precies 700 jaar verder en dat moment kunnen we natuurlijk niet zomaar voorbij laten gaan. Vandaar dat Jos Cuijpers een lezing geeft op 31 juli aan Het Wargaren 28 in Lith om 13:30. De focus van de lezing zal liggen op de Hertogswetering, maar er is na afloop nog ruimte om Jos enkele vragen te stellen over de volledige inhoud van zijn proefschrift. Aanmelden kan via: Aanmeldformulier Lezing Jos Cuijpers.

Lezing 26 mei 2025

Op maandag 26 mei 2025 gaven Henk Buijks en Sjors Hoek een lezing over:
Het ontstaan van de Maasdijken, de vele dijkdoorbraken in het verleden en de dijkverzwaringen van toen en straks.

Henk Buijks is oud-medewerker van het BHIC (Brabants Historisch Informatie Centrum) uit ’s-Hertogenbosch. Sjors Hoek is de omgevingsmanager van Waterschap Aa en Maas bij het toekomstige dijkverbeteringstraject Lith -Bokhoven. Helaas was Joop de Bijl wegens ziekte verhinderd.

Deze avond vertelden deze twee heren uitvoerig over het ontstaan en de toekomst van onze Maasdijken. Cultuurhistoricus Henk Buijks belichtte als eerste spreker de historie van de bedijking van de Maas. Met lage dijken werd vanaf + 1200 getracht onze wilde regenrivier een beetje in toom te houden. In de loop van de eeuwen werden de dijken geleidelijk hoger en betrouwbaarder gemaakt. Als laatste behandelde Sjors Hoek het proces en de gevolgen van de komende dijkverzwaring van Lith tot Bokhoven. Noud Bongers heeft de avond afgesloten met een presentatie van foto’s van huizen aan de Lithse Dijk en de film van Jurgen Pigmans (stadsarchief Oss) over Lith uit de serie ‘Gelukkig hebben we de foto’s nog’.

Lezing 28 april 2025

Op maandag 28 april 2025 heeft Sander Wassing een lezing verzorgd over:
Maarten van Rossems’ plundertochten op het Brabantse platteland.
Hoe de Geldersen de Maaslandse dorpen, dus ook Lith e.o., teisterden

Sander Wassing is een historicus uit Utrecht. Hij is werkzaam bij een bureau dat archieven ontsluit en advies geeft over de informatiehuishouding bij overheden en andere instellingen. Daarnaast geeft hij al jaren lezingen in Nederland en België. In al zijn lezingen spits hij zich toe op de regionale en lokale geschiedenis.

“Blaken en branden is het sieraad van de oorlog”. De lijfspreuk van de Gelderse krijgsheer Maarten van Rossem (ca. 1497-1555) werd door hem en zijn soldaten omgezet in meedogenloze daden. Bij het Brabantse platteland denken we vandaag de dag vooral aan idylle, gemeenschapszin en fraaie landschappen. Hoe anders was dat in de zestiende eeuw! Brabant vormde toen regelmatig het toneel van overvallen door Gelderse krijgsbenden. Kerkklokken en rookkolommen aan de horizon waarschuwden dorpsbewoners dat de ‘gelderaers’ in aantocht waren. Maar de inwoners van de Maaslandse dorpen sloegen ook terug. Ze vervulden een sleutelrol bij de inname van het Gelderse kasteel Poederoijen anno 1508, in bezit van Maarten van Rossems familie van moeders kant. Wie was Maarten van Rossem en wat dreef hem? Hoe trof zijn harde hand het Brabantse platteland en de Maaslandse dorpen in het bijzonder? Wat was de rol van het kasteel in Oijen en waarom werd het door de Brabanders zelf verwoest? Deze vragen werden tijdens de lezing van Sander Wassing aan de orde gesteld.

Lezing 31 maart 2025

Op maandag 31 maart 2025 heeft Patrick Timmermans een lezing verzorgd over:
Moord-Brabant: over de duistere kant van de gezelligste provincie van Nederland!
Patrick Timmermans is historicus en directeur van Erfgoed Brabant. In zijn werk legt hij de nadruk op de combinatie van collectie en community, de spullen die ons nagelaten zijn en die we erfgoed noemen, en de verhalen die dat erfgoed in zich draagt. Verhalen van de mensen van toen, maar evenzeer van de mensen van nu, de vele Brabanders die zich bekommeren om het in stand houden en doorgeven van dat erfgoed. Het ondersteunen van erfgoedwerkers en het op het netvlies krijgen van de waarde van erfgoed bij het brede publiek ziet Timmermans als zijn hoofdtaak. Zo werkte hij in de afgelopen jaren als redacteur en presentator mee aan regionale televisieproducties als De Wandeling, Spoorzoeker, Brabant 900, Brabants Landgoed, Brabantse Helden en de huidige serie Kluizen van Brabant.
Moord-Brabant?
De hoogste misdaadcijfers van Nederland, wereldproducent van xtc, stevige drinkers: de gezelligste provincie van Nederland heeft ook zijn duistere zijden. Noord-Brabant lijkt soms wel een Moord-Brabant. Ook in de Maaskant kunnen ze daarover meepraten. Dit beeld heeft – uiteraard – ook zijn wortels in het verleden (zoals b.v. de Osse Bende). In zijn lezing stond Patrick Timmermans hierbij stil. ‘En dan denk ik aan Brabant, want daar brandt nog licht’.  Zeker, in een of ander narcolab…

Filmavond in Oijen op 27 maart 2025:
Op 27 maart 2025 werd in MFA Hart van Oijen een filmavond georganiseerd.
Voorafgaand aan de film ‘Te Voet door Oijen‘ werden er een paar korte Oijense filmpjes getoond. In de film ‘Te Voet door Oijen’ lieten Henk van Oss (van filmclub Oase) en Henk Hoefnagel (van Heemkundekring Maasdorpen Lith) beelden zien van wat in de loop der jaren aan gebouwen is verdwenen in Oijen of een andere bestemming hebben gekregen. De oude situatie werd met behulp van oude foto’s getoond.
Er was grote belangstelling voor deze filmavond. Zeker 100 belangstellenden hebben genoten van de filmpjes en de deskundige uitleg in de film ‘Te Voet door Oijen’.

Lezing 24 februari 2025

Op maandag 24 februari 2025 heeft Sophie Elpers uit Nijmegen een lezing verzorgd over: ‘De wederopbouw van boerderijen na de Tweede Wereldoorlog’
Prof. dr. Sophie Elpers werkt als etnoloog bij het Meertens Instituut (KNAW) in Amsterdam. Zij is bovendien Hoogleraar Immaterieel Erfgoed en Etnologie aan de Universiteit van Antwerpen. Sophie Elpers is gespecialiseerd in alledaagse materiële cultuur, in musea en in immaterieel erfgoed.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden in Nederland meer dan 9000 boerderijen verwoest. De wederopbouw ervan werd bepaald door een spanningsveld tussen behoud en innovatie. Hieraan ten grondslag lag de gedachte dat boerderijen twee functies hadden te vervullen. Ze symboliseerden bepaalde traditionele waarden en moesten bijdragen aan de versterking en de vorming van een nationale identiteit. Anderzijds bleven het agrarische gebruiksobjecten die van centraal belang waren voor de modernisering van de Nederlandse landbouw.
Veel plattelandsgebieden worden nog steeds bepaald door wederopbouwboerderijen uit de jaren 1940–1955. De lezing ging in op het verhaal achter de wederopbouw van deze boerderijen. Sophie Elpers heeft de verschillende standpunten belicht en gaf een beeld van de dynamiek en complexiteit van de wederopbouw. Daarbij kwamen ook voorbeelden uit Lith en omgeving aan bod.